KRİPTO PARANIZA İCRAİ HACİZ UYGULANABİLİR Mİ ?

Türkiye’de Kripto Varlıkların Haczi ve Tahsili Artık Mümkün mü?

Kripto varlıklar uzun yıllar boyunca klasik hukuk düzeninin dışında, “haczedilemez” ve “ulaşılamaz” varlıklar olarak görülmüştür. Ancak dijital varlıkların ekonomik değerinin artması ve yaygınlaşmasıyla birlikte bu algı köklü biçimde değişmiştir. Günümüzde kripto varlıklar, icra ve iflas hukuku başta olmak üzere birçok hukuk dalının fiilen uygulama alanına girmiştir.

Sosyal medyada paylaşılan ve lisanslı bir Türk kripto para borsasında bulunan varlıklara icrai haciz uygulandığını ortaya koyan gönderiler, kripto paraların hukuki statüsünü yeniden gündeme taşımıştır. Bu gelişme, “Kripto paraya haczi konulabilir mi?” sorusunu gündeme getirmiştir.

⸻

Kripto Paraya İcrai Haciz Nasıl Uygulanıyor?

İcra daireleri tarafından yürütülen uygulamalarda, alacaklının talebi üzerine kripto varlık hizmet sağlayıcılarına İcra ve İflas Kanunu’nun 89. maddesi uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilmektedir. Bu ihbarname ile borçluya ait kripto varlık hesapları, borsa nezdinde bloke altına alınmaktadır.

Burada özellikle vurgulanması gereken husus, haciz işlemi ile paraya çevirme işleminin aynı olmadığıdır. Kripto varlıklar haciz aşamasında bloke edilir; bu varlıkların Türk Lirasına çevrilmesi ancak satış ve paraya çevirme aşamasında mümkündür. Haciz anında kripto varlığın otomatik olarak paraya çevrilmesi söz konusu değildir.

⸻

İcra Hukukunda Reddiyat ve Kripto Varlıkların Alacaklı Hesabına Aktarım Sorunu

İcra hukukunda haciz sonrası tahsil edilen bedellerin, icra müdürlükleri aracılığıyla alacaklının kendisine veya vekilinin hesabına aktarılması, diğer bir ifadeyle reddiyat, doğrudan icra dairesi kanalıyla ve Türk Lirası üzerinden gerçekleştirilmektedir. Mevcut icra sistemi, ödeme ve aktarım işlemlerini yalnızca bankacılık altyapısı üzerinden yürütmektedir.

Kripto varlıklar bakımından ise bu aktarımın doğrudan yapılması hukuken mümkün değildir. Nitekim 16 Nisan 2021 tarihli ve 31456 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik” ile bu durum açıkça hüküm altına alınmıştır. Yönetmelikte yer alan:

“Kripto varlıklar, ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamaz.”

hükmü uyarınca, kripto varlıkların bir ödeme aracı olarak kullanılması yasaklanmıştır.

Bu nedenle icra müdürlüklerinin, haciz sonrası kripto varlıkları doğrudan alacaklıya veya vekil hesabına aktarması mümkün değildir. Uygulamada kripto varlıklar haciz kapsamında bloke edilmekte; tahsilat ve reddiyat işlemleri ancak kripto varlıkların paraya çevrilmesi sonrasında, Türk Lirası üzerinden gerçekleştirilebilmektedir.

⸻

Kripto Varlıklar Hukuken Haczedilebilir mi?

İcra ve İflas Kanunu’na göre ekonomik değeri bulunan her türlü hak ve alacak hacze konu olabilir. Kripto varlıklar da parasal değere sahip olmaları, devredilebilir nitelikte bulunmaları ve malvarlığı unsuru olarak kabul edilmeleri nedeniyle hacze elverişli varlıklar arasında yer almaktadır.

Lisanslı kripto varlık hizmet sağlayıcıları, icra hukuku bakımından üçüncü kişi konumundadır. Bu nedenle icra daireleri tarafından bu borsalara haciz ihbarnamesi gönderilmesi ve borçluya ait kripto varlıkların bloke altına alınması mümkündür ve uygulamada fiilen yapılmaktadır.

⸻

SPK Düzenlemeleri Doğrultusunda ve Kripto Paraların Haczi

2024 yılında kabul edilen yasal çerçeve ile birlikte kripto varlık hizmet sağlayıcılarının Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimine alınmasına yönelik süreç başlatılmıştır. İkincil mevzuatın tamamı henüz yürürlüğe girmemiş olsa da, bu gelişmeler kripto varlıkların hukuk düzeni içerisindeki yerinin giderek netleştiğini göstermektedir.

Bu süreç, özellikle Türkiye’de faaliyet gösteren lisanslı kripto borsalarında tutulan kripto varlıkların haciz riskini daha görünür hale getirmiştir.

Soğuk Cüzdanlarda Saklanan Kripto Paralara Haciz Gelir mi?

Merkeziyetsiz cüzdanlarda (Cold Wallet) tutulan ve hiçbir borsa nezdinde bulunmayan kripto varlıklar, özel anahtar (private key) gerektirmesi nedeniyle icra hukuku kapsamında fiilen haczedilmesi son derece güç varlıklardır. İcra dairelerinin bu tür varlıklara doğrudan erişim sağlaması mevcut sistem içerisinde mümkün değildir.

Bu nedenle uygulamada merkezi kripto para borsalarında tutulan varlıklar ile kişisel, borsadan bağımsız ve soğuk cüzdanlarda tutulan varlıklar arasında hukuki erişilebilirlik açısından ciddi bir ayrım ortaya çıkmaktadır.

Alacaklılar ve Kripto Yatırımcıları İçin Kritik Uyarılar

Alacaklılar açısından:

• Kripto varlıklara haciz mümkündür ancak hızlı hareket edilmesi gerekir.

• Dekontlar, yazışmalar ve işlem kayıtları delil olarak büyük önem taşır.

• Özellikle dolandırıcılık şüphesinde gecikmeden icra ve ceza süreçleri başlatılmalıdır.

Kripto yatırımcıları açısından:

• Merkezi borsalarda tutulan kripto paralar haciz riskine açıktır.

• Uzun vadeli saklama için merkeziyetsiz yöntemler tercih edilmelidir.

• Ayrıca kripto varlıklara ilişkin vergi ve bildirim yükümlülüklerinin artması kuvvetle muhtemeldir.

Özetle Kripto Varlıklar Artık Hukukun Dışında Değil

Kripto varlıklar, günümüzde artık hukuk düzeninin dışında kalan unsurlar değildir. İcra ve iflas hukuku uygulamaları, dijital varlıkların da klasik malvarlığı unsurları gibi değerlendirildiğini açıkça ortaya koymaktadır.

Bu gelişmeler, alacaklılar açısından yeni tahsilat imkânları yaratırken, kripto yatırımcıları bakımından da ciddi hukuki riskler doğurmaktadır. Kripto dünyasında işlem yaparken hukuki boyutun göz ardı edilmemesi ve profesyonel destek alınması büyük önem taşımaktadır.

İlter Göker Hukuk ve Danışmanlık olarak, kripto varlıklar, icra hukuku ve dijital varlıklara ilişkin uyuşmazlıklarda müvekkillerimize hukuki danışmanlık sunmaktayız.

⸻

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık yerine geçmez.